DEVLETÇİLİK
Ø Atatürk’ün devletçilik ilkesinin özellikleri şunlardır;
ü Devletçilik, halkçılığın zorunlu bir sonucudur.
ü Güçlü ve çağdaş bir devlet meydana getirmeyi amaçlar.
ü Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk milletinin ve devletinin içinde bulunduğu durumundan dolayı zorunlu olarak ekonomide devletçilik ilkesi uygulanmıştır.
ü Atatürk’e göre devletçilik, özel teşebbüs hürriyetinin ve piyasa ekonomisinin reddi değildir.
ü Devletçilik, planlı ekonomiyi gerekli hale getirmiştir.
ü Atatürk, Yeni Türk Devleti’nin her yönden hızla kalkınabilmesi için Türkiye’ye özgü bir devletçiliğin uygulanmasını zaruri görmüştür.
Ø Devletçiliğin Türk Toplumuna Sağladığı Faydalar;
Türkiye’de ilk defa planlı ekonomiye geçilmesini sağlamıştır.
Devlet eliyle önemli yatırımlar yapılmıştır.
Teknik eleman açığının kapatılmasını sağlamıştır.
Ekonomik kalkınmada bölgeler arası farklılığın giderilmesini sağlamıştır.
Türk çiftçisi ürünlerini en iyi şekilde değerlendirme fırsatını yakalamıştır.
Sanayileşmenin devlet tarafından gerçekleştirilmesiyle, işçi hakları devletin güvencesi altına alınmıştır.
Ø Cumhuriyetin ilk yıllarında sanayileşme özel sektöre bırakılmıştı. Ancak; sermayesizlik nedeni ile özel sektörün sanayileşmeyi gerçekleştiremediği görüldü.
NOT: 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı; devletin ekonomik yatırımlarda bulunma sürecini hızlandırmıştır.
Ø 1933’te I. Beş Yıllık Kalkınma Planı ile devlet de ekonomik hayatın içine girdi;ekonomide devletçiliğe geçildi.
Ø 1933 – 1939 yılları arasında hızlı bir devletçilik ve kalkınma planı uygulanmıştır.
Ø Bu sistem Türkiye’nin koşullarından ve gereksinimlerinden doğmuştur. Ancak günümüzde daha çok “Liberal Ekonomi Anlayışı” uygulanmaktadır.
Ø Devletçilik ilkesi ile ilgili yapılan inkılâplar;
F I. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nın yapılması
F Merkez Bankası’nın kurulması
F Devlet eli ile Sümerbank gibi fabrikaların açılması
F Birçok bankanın ve şirketin kurulması (Maden Tetkik Arama Enstitüsü, Etibank ve Kamu İktisadi Teşebbüsleri gibi)
F Devlet Demir Yolları’nın kurulması
F Devlet Üretme Çiftlikleri’nin kurulması
